TÜRK HEKİMLERİ DOSTLUK VE YARDIMLAŞMA DERNEĞİNİN KISA TARİHÇESİ

           Derneğimiz 1919 yılında memleketimizin ve İstanbul'un düşman işgali altında olduğu devirde meslektaşlarımızın birleşme ve yardımlaşma isteğinden doğmuştur. O tarihte İstanbul İngiliz, Fransız, İtalyan ve Yunan kuvvetlerince işgal edilmişti. Türkler ve Türk hekimleri horlanıyor, yabancı uyruklu hekimler de kendi aralarında cemiyetler kuruyor ve içlerine Türk hekimlerini almıyorlardı. Bunlardan Cemiyeti- Tıbbiye-i Şahane (La Societe İmperiale de medicine de Constantinopole) isimli olanı en eskileri olup , 1856 yılında İngiliz, Fransız ve İtalyan kökenli 39 hekim tarafından kurulmuştur. Ancak dili fransızca olup "Türk ve müslüman" hekimleri üye olarak kabul etmiyorlardı. Bir diğeri olan Üsküdar Hekimleri Cemiyeti (Association des medicins de Scutari) de 1869 yılında Colleja Efendi'nin öncülüğünde kurulmuştu ve ancak bir-iki Türk ve müslüman hekimi üye olarak kabul etmişlerdi. Yine bir başka yabancı hekim kökenli dernek olan Selanik Tıp Cemiyeti (Societe de Medicine de Salonique) 1887 de Selanik şehrinin sağlık durumuyla ilgilenmek üzere açılmış, 1903 yılında kurulan İstanbul Tıp Klubü (Club medicale de Constantinopole) adlı cemiyet de yine yabancı hekim üyelerden oluşmuştu. Türk ve müslüman hekimlerin kurduğu ilk tıp derneği 1865 de faaliyetine başlayan ve hükumet tarafından da onaylanan Cemiyet-i Tıbbiye-i Osmaniye dir. Ancak bu dernek yalnızca tıp ve fizik konularıyla uğraşmak,dini hayat ve politika ile ilgilenmemek, türkçe tıp kitapları yazmak ve bastırmak şartıyla müsaade alabilmişti. İkinci meşrutiyetin ilanından sonra derneklerin kurulması ve yaygınlaşması artınca nihayet Türk ve Müslüman Osmanlı hekimleri de kendi aralarında dostluk ve yardımlaşmayı sağlayabilmek amacıyla bazı mesleki dernekler kurabildiler. Bunlardan Etıbba-i Mülkiye-i Osmaniye Cemiyet-i İttihadiyesi 1908 tarihinde İstanbul'da yaşayan sivil hekimlerce kuruldu ancak uzun ömürlü olamadı ve birkaç sene sonra kapandı. Yine aynı şekilde güzel amaçlarla yola çıkan Taşra Etıbba-i Mülkiye Cemiyeti de çok kısa süre aktif olabildi ve 1911'de dağıldı. Bir diğer tıp derneği olan Etıbba-i Mülkiye Cemiyeti politikayla uğraşmamasına rağmen uzun ömürlü olamadı. Uzun süren savaşlar ve hekimlerin cephelerde görevlendirilmeleri, sürgünler bu tür derneklerin ömürlerinin kısa olmasına neden olmuştur..
             O dönemlerde kurulup hiç kesintisiz olarak günümüze kadar ulaşabilen tek tıbbi dernek İstanbul Etıbba Muhadenet Cemiyeti olmuştur ki, bu dernek çeşitli merhalelerden geçerek günümüzde Türk Hekimleri Dostluk Ve Yardımlaşma Derneği olarak halen varlığını ve aktif faaliyetini sürdürmektedir.


                                                         İSTANBUL ETIBBA MUHADENET CEMİYETİNİN TARİHÇESİ

             1.Dünya savaşı sonunda Osmanlı İmparatorluğu yenilince, 13 Kasım 1918 de çoğunluğu İngiliz olmak üzere Fransız, İtalyan ve Yunan savaş gemileri İstanbul'u işgal ettiler. Rumlar başta olmak üzere yabancı uyruklular meydanı boş bularak Osmanlı vatandaşları ve hekimleri üzerine çeşitli saldırganlık,taşkınlık ve düşmanlık hareketlerine başladılar. Fransızların Gülhane Askeri Hastanesini işgal edişinden sonra Türk hekimleri gittikçe kötüleşen durum karşısında direnebilmek için bir araya gelerek iki ayrı dernek kurmuşlardır. Bunlar "İstanbul Etıbba Muhadenet Cemiyeti" ve "Kadıköy Etıbba Teavün Cemiyeti" dir.Her iki dernek de ayrı ayrı faaliyetine başlamış ve 1923 tarihinde Etıbba Teavün Cemiyeti, İstanbul Etıbba Muhadenet Cemiyetine iltihak ederek birleşmiştir. Yeni oluşum "İstanbul Etıbba Muhadenet Ve Teavün Cemiyeti" adını alarak faaliyetine devam etmiş ve çeşitli merhalelerden sonra günümüze derneğimizin bu günkü adıyla ulaşmıştır. İstanbul Etıbba Muhadenet Cemiyetinin fikir babası Şişli Çocuk Hastanesinde röntgen mütehassısı olarak görev yapan Dr.İsmail Süleyman Türküm'dür. Arkadaşlarına fikrini açarak olgunlaşmasını sağlamış ve yakın arkadaşı olan Dr. Mehmet Kamil Berk bu fikir üzerine çalışmalara başlayarak derneğin kurulmasına öncülük etmiştir. Kurulma aşamasında fikir ve gayretleriyle faaliyet gösteren diğer hekimlerimiz şunlardır: Dr.Osman Şerafettin Çelik, Dr.Ekrem Hayri Üstündağ, Dr. Asaf Derviş(Paşa). Oluşturulan tüzük Sıhhiye Vekiline iletilmiş , onun da onayı alındıktan sonra hükümetin onayı üzerine 37 hekimin katılımıyla ilk toplantı 14 Mart 1919 da Tıp Fakületesinin Cağaloğlu'ndaki poliklinik binasında yapılmış ve Dr.Asaf Derviş Paşa'nın başkanlığında oluşan yedi kişilik idare heyetiyle cemiyet faaliyetine başlamıştır. 1919 yılı sonunda üye sayısı 70, 1920 yılı sonunda 162 olmuştur. İlk yıl, vefat eden hekimlerin geride kalan ailelerine ayni ve nakdi yardım yapabilmek amacıyla Teavün Sandığı kurulmuş, bu sandık 36 kişi üye ve 68 Lira bütçeyle başlamış ve ilk yıl sonunda cemiyetin üyelerinin aidatlarının da gelmesiyle bütçeye 41 Lira daha eklenmiştir. 1921 yılı sonunda üye sayısı 199, sandığın üye sayısı 68 kişi olmuştur. Cemiyet o yıl hekimler için düzenlediği tekamül kurslarından 1760 Lira gelir elde etmiştir. 1922 yılı sonunda üye sayısı 221'i bulmuştur. 1923 yılında, yine yurtsever Türk hekimleri tarafından Kadıköy'de 1919 yılında kurulmuş olan 97 üyeli Etıbba Teavün Cemiyeti isimli cemiyet, tüm üyeleri ve 1249 kuruş bütçesiyle cemiyetimize iltihak etmiş, iki cemiyetin birleşmesiyle oluşan yeni cemiyet İstanbul Etıbba Muhadenet Ve Teavün Cemiyeti adını almış, ancak İstanbul Etıbba Muhadenet Cemiyetinin tüzüğüne göre faaliyetine devam etmiştir. Bu dernek kurulduğu tarihten birleşme oluncaya kadar geçen sürede güzel bazı faaliyetlerde bulunmuş, üye sayısını yaklaşık 100'e çıkarmıştı. Bu cemiyet 1919 yılında Kadıköy'de Tıp fakültesi Ceraahi Hastalıklar Müderrisi Dr.Saadettin Vedat (Koç) öncülüğünde kurulmuştu. İlk idare heyetinde de şu hekimler bulunuyordu: Müderris Dr.Saadettin Vedat, Müderris Dr.Hamdi Suat, Muallim Dr.Nazım Şakir, Amiral Dr.Şinasi Hakkı, Müderris Dr.Sait Cemil. Kurulduklarından beri iki cemiyet de çeşitli zamanlarda birleşmenin müzakerelerini yapmışlar fakat girişimler sonuçsuz kalmıştı. Nihayet Hakkı Şinasi Paşa ve Dr.Hamdi Suat Bey'in büyük gayretleriyle birleşme gerçekleşmiştir. Daha sonraki senelerde yeni oluşama yeni katılımlarla da 1923 yılı sonunda derneğin üye sayısı 322 sandığın üye sayısı 71 olmuştur. 1935 yılında derneğin adı Türk Hekimleri Dostluk Ve Yardım Cemiyeti olarak değiştirilmiştir. 1972 tarihinde de yeni dernekler kanununa göre gerekli tüzük değişikliği yapılarak dernek bu günkü adı olan Türk Hekimleri Dostluk Ve Yardımlaşma Derneği adını almış ve bu güne kadar da bu isimle devametmiştir. Derneğin ilk rozeti arapça harlerden oluşmuşken latin harflerinin kabulünden sonra değiştirilmiş ve günümüze kadar dernek 6 defa rozet değişikliği yapmıştır. 1972 yılına kadar sadece hekimler üye kabul edilirken 1972 yılında tüzükte yapılan değişiklikle diş hekimleri de kabul edilmeye başlanmış ancak bu karar 1987 tüzüğünde kaldırılmıştır. Üye sayısı giderek artmış ve 1936 sonunda 786 hekim, 1940 sonunda 904 hekim, 1941 sonunda 1012 hekim, 1982 sonunda 1867 hekim üye kaydına ulaşılmıştır. Bu tarihten sonra üyelerin derneğe ilgisi azalmış hatta bir ara genel kurul bile toplanamaz hale gelmiş, neredeyse cemiyetin feshi tartışılır hale gelmiştir. 1986 yılında Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi Başkanı Prof.Dr.Nusret Fişek derneğin yeniden toparlanması ve canlanmasına önemli katkı ve gayretlerde bulunmuştur. Bu tarihte tüzükte değişiklik yapılarak devam etmeyenler üyelikten çıkartılmıştır. 1987 yılında muhtaç üyelere ve üyenin ölümünde geri kalanlarına maddi yardımda bulunabilmeyi belli prensiplere bağlamak için Yardım Yönetmeliği çıkartılmıştır. 1992 yılında dernek tüzüğünden aldığı yetkiyle Türk Hekimleri Dayanışma Vakfı'nı kurmuştur. 1997 sonunda aktif üye sayısı 372 olmuştur. Şu anda halen 371 kayıtlı aktif üyemiz vardır.

                                                                                        DERNEĞİN MERKEZ BÜROLARI

             Dernek ilk toplantısını İstanbul Tıp Fakültesi Cağaloğlu poliklinik binasında yapmıştır. Bundan sonraki toplantılarını Türk Ocağı binasında kira ile tutulan bir odada yapmaya başlamıştır. 1925 yılında Türk Ocağının isteği ile bu oda boşaltılmış ancak toplantıların Türk Ocağı toplantı odasında yapılmasına müsaade edilmiştir. Kısa bir süre sonra Eczacı Eşref Neşet Beyin Bab'ı Ali de Ankara Caddesinde bulunan kendisine ait Türkiye Eczanesinin üstündeki bir oda tutulmuş ve çok düşük bir ücret karşılığı burada faaliyete devam edilmiştir. Bir müddet yönetim kurulu toplantıları burada ve kira ile tutulan bazı odalarda, genel kurul toplantıları ise Türk Ocağının toplantı salonunda yapılmıştır. 1931 deki CHP Kurultayında Türk Ocaklarının kapatılması kararı çıkması üzerine bundan sonra genel kurul toplantıları İstanbul Halkevi salonunda yapılmaya başlanmıştır. Kurulmuş olan Etıbba Odası bir bina satın alınca bu binada bir oda kiralanmış ve burası uzun süre dernek merkezi olmuştur. 1977 tarihinde İstanbul Tabip Odası derneğin kullandığı odanın boşaltılmasını istemiş ve durum mahkemeye intkal etmiştir. 1983 yılında dernek mahkeme kararıyla bu odadan çıkartılmıştır. Bunun üzerine dernek Fındıkzade Molla Gürani Sokak No 2 adresinde bir oda kiralamıştır. 1986 yılında dernek Dr.Arif Atlı'nın Laleli, Laleli Caddesi, Lale Apartmanı 15/2 deki muayenehanesine taşınmıştır. 1990 yılındaİstanbul Tabip Odasının küçük bir odasına taşınılmıştır. 1991 yılında Tabip Odası bu küçük odayı geri alınca Dr. Arif Atlı'nın Laleli Koska Caddesi 5-2 adresindeki yenimuayenehanesine taşınılmıştır. 1993 yılında Dr.Arif Atlı muayenehanesini Aksaray Gurabağ Hüseyinağa Mahallesi Nalıncı sokaktaki bir adrese taşıyınca dernek merkezi de burası olmuştur. Dr.Arif Atlı muayenehanesini kapatınca dernek aynı adreste kira mukabili faaliyetine devam etmiştir. 1996 yılında aynı adresteki daire satın alınmış, böylece tarihinde ilk defa kendine ait bir binası olmuştur. Buranın alınmasında Dr. Nesibe Batıyok'un yardımları ve teşviki derneğe büyük katkı sağlamıştır. Dernek halen aynı adreste faaliyetine devam etmektedir